فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى

41

وسيلة الخادم إلى المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم ( ع ) ( فارسي )

كفر » شمرده و بر اين اساس لعن او را تجويز مىكند . ابن روزبهان دربارهء انگيزهء تأليف اين كتاب كه در شرح حال چهارده معصوم است مىنويسد : « اما بعد ؛ نموده مىشود كه در تاريخ سابع ( و ) عشرين شهر رجب المرجب سنهء تسع و تسعمائه ، اين ضعيف نحيف فضل اللّه بن روزبهان الامين الاصبهانى را - فرج اللّه همومه ببركة الائمة المعصومين - از حوادث روزگار و نوايب چرخ ناپايدار انواع شدايد و كربات و اصناف و محن و بليات پيش آمده بود كربت غريب با محنت خوف و شدت مضموم شده و فراق اخوان به اجلاء اوطان قرين گشته و عدم مساعدت حال و فقدان اعوان و احباب موجب كمال ملال شده . . . فى الجمله از غلبات هموم و غلواى عموم در حال خود تحيرى داشتم » . اين پريشانى قاعدتا بايد بدنبال تحولاتى باشد كه در پى روى كار آمدن شاه اسماعيل و رسوخ صفويان به عراق عجم رخ داده است ؛ امرى كه مؤلف ما را به وحشت انداخته و از اصفهان آواره كرده است . اين سبب شد تا در انديشهء توسل به اصحاب قبور فرو رود « انديشه كردم تا از اصحاب قبور جماعتى اختيار كنم ، جهت استعانت كه قبر هر يك بيت المعمور جهان آخرت و كعبهء مقاصد اصحاب حاجت باشد » ، او مقصود خود را « محصور در چهارده معصوم پاك كه قبور ايشان همچون صندوقهاى افلاك زيور خاك است » يافته و از آنجا كه نمىتوانسته مراقد آن بزرگواران را زيارت كند « به صدق تمام و توجه كامل ، دل را به محبّت و ولاى ايشان مشعوف » گردانده است . بدنبال آن ، مصمم شده تا متن صلواتى را نسبت به آن عزيزان تدوين كند ، زيرا « طريق نجات از بليّات و سبيل حصول مقاصد و حاجات در اين توجه و ابلاغ صلوات منحصر ديدم . » از اينجا بود كه « صورت تركيب صلواتى مرتب كه مشتمل بر شمهء از جلايل مناقب و جزايل مأثر و مفاخر ايشان بود در خاطر ورود يافت ؛ فى الحال آن را از لوح ضمير به اعانت كلك تحرير تصوير كردم » . اما از آنجا كه اين متن عربى بود و به علاوه به برخى از مناقب امامان ، تنها اشاراتى شده بود ، نيازمند شرحى فارسى مىبوده است « چون تركيب آن صلوات مشتمل بود بر بسى از احوال و مناقب و اوصاف به اين اجلّهء كرام و ذكر القاب و واقعات قبور و مراقد ايشان در فحواى آن اندراج داشت ، يكى از دوستان كه

--> بدهند نكرده ( ص 109 ) با اينكه روشن است كه آنها دو نفر از صحابه بودند كه بعدا خليفه اول و دوم شدند .